Aidiyet düzenindeki ilk üç kaynak
Seçme pasaj · çeviri taslağı · Cilt 3 · 0.2.4
المصادر الستة لعناوين المصنفات · Arapça kaynağın tamamını okuyun
Bölümün tamamının değil, seçilmiş paragrafların çevirisidir. Yapay zekâ desteğiyle hazırlanan bu taslaklar bağımsız uzman incelemesini beklemektedir.
Yukarıdaki açıklamalara dayanarak Şeyh-i Ekber’in eser başlıklarını altı kaynaktan toplayacağız. İlk üçü güvenilirdir; bunların sıhhatinden hiçbir şüphemiz yoktur ve başlıkların çoğunu içerirler. Diğer üçü ise Şeyh-i Ekber’le bağlarını belirlemedeki bazı kusurlar, şüpheler ve güçlükler sebebiyle kesinlik düzeyine ulaşmaz; bunu aşağıda açıklayacağız:
1. Birinci kaynak, Yusuf Ağa 7838 numaralı mecmuada 188b–193b yaprakları arasında bulunan aslî yazmaya göre Fihrist risalesindeki başlıklardır. Yazma, Şeyh Ebü’l-Meâlî Sadreddin Konevî tarafından 627/1230 yılında yazılmış ve Şeyh-i Ekber Muhyiddin İbnü’l-Arabî tarafından tasdik edilmiştir. Şeyhin kenarlara eklediği bazı notlarla birlikte eserlerin toplamı 255 başlıktır. Bu kaynak, Muhyiddin’e, Allah ondan razı olsun, nispetinden şüphe edilmeyen kitapların çoğunu içeren temeldir.
2. İkinci kaynak, Sadreddin’in hocasına okuduğu veya hocasının kendisine okuduğu kitaplar için kendi eliyle yazdığı semâ kayıtları ve hocasının eserlerini rivayet etmesi için ona kendi eliyle verdiği icazettir. Bunlar aynı Yusuf Ağa 7838 mecmuasında 346a–349a yaprakları arasındadır. Toplam 43 eserden 12’si ilk kaynakta bulunmaz; böylece birleşik toplam 267 başlığa ulaşır.
3. Üçüncü kaynak, Muhyiddin’in tanınmış eserlerinde anılan başlıklardır. Bunlar yetmişi aşkındır; ilk iki kaynakta yer almayan 18 yeni başlıkla toplam 285 eser olur.
Arapça pasajla karşılaştırın
بناءً على ما سبق، سوف نجمع عناوين مصنَّفات الشيخ الأكبر من ستة مصادر، الثلاثة الأولى منها موثوقة وليس لدينا أيُّ شكٍّ في صحتها، وهي تضمُّ أغلب العناوين. وأما المصادر الثلاثة الأخرى فهي لا ترقى إلى المستوى القطعي بسبب وجود بعض الخلل والشك والصعوبة في تحديد صلتها بالشيخ الأكبر، كما سنوضحه أدناه:
1. – المصدر الأوّل هو العناوين المذكورة في نصِّ رسالة الفهرست، وفق المخطوطة الأصلية الموجودة في مجموع يوسف آغا رقم 7838، من الصفحة 188ب إلى 193ب، والمكتوبة بخط الشيخ أبي المعالي صدر الدين القونوي سنة 627/1230، والمصدَّق عليها من قِبل الشيخ الأكبر محي الدين ابن العربي. يبلغ مجموع هذه المصنَّفات 255 عنوانًا، بما فيها بعض الملاحظات التي أضافها الشيخ على الهوامش. فهذا المصدر هو الأساس الذي يضم عناوين أغلب الكتب التي لا يُشكُّ بنسبتها للشيخ محي الدين، رضي الله عنه.
2. – المصدر الثاني هو السماعات التي كتبها الشيخ صدر الدين بخطه بالكتب التي قرأها على شيخه، أو قرأها هو عليه، والإجازة التي كتبها له بخطه برواية كتبه، وذلك وفق نفس المخطوط السابق في مجموع يوسف آغا 7838، من الصفحة 346أ إلى 349أ. ويبلغ مجموعها ثلاثة وأربعون، منها اثني عشر عنواناً ليست مذكورة في المصدر الأول، فيكون المجموع 267 عنواناً.
3. – المصدر الثالث هو العناوين التي ورد ذكرها في الكتب المشهورة للشيخ محي الدين، وهي بضع وسبعون عنواناً، منها ثمانية عشر عنواناً جديداً، لم يرد ذكرها في المصدرين السابقين، ليصبح المجموع 285 مصنَّفاً.